Historia

Historia ko艣cio艂a NMP Kr贸lowej Polski w 艢wiebodzinie

W roku 1517 Marcin Luter przybi艂 na drzwiach ko艣cio艂a w Wittenberdze 95 tez. Rozpocz膮艂 w聽ten spos贸b roz艂am w Ko艣ciele, kt贸ry istnieje po dzie艅 dzisiejszy. Od roku 1520 jego nauki ogarn臋艂y kraje niemieckie i zyska艂y szereg zwolennik贸w w ca艂ej Europie. Habsburski 艢wiebodzin, nale偶膮cy administracyjnie do 艢l膮ska, otoczony przez ziemie brandenburskie i聽granicz膮cy z Wielkopolsk膮, pocz膮tkowo skutecznie opiera艂 si臋 reformacyjnej fali. W latach 30-tych XVI stulecia luteranizm zosta艂 wprowadzony w Brandenburgii, co r贸wnie偶 mia艂o wp艂yw na stosunki religijne w 贸wczesnym 艢wiebodzinie. W roku 1541 w艂a艣ciciel 艢wiebodzina Sebastian von Knobelsdorff sprowadzi艂 do grodu pastora ze Szcza艅ca, Martina Wechnera. Wspomniany pastor pochodzi艂 ze 艢wiebodzina a studia uko艅czy艂 w聽 Wittenberdze.

Historia ko艣cio艂膮 NMPKP w 艢wiebodzinie

Wi臋kszo艣膰 mieszka艅c贸w 艢wiebodzina szybko przesz艂a na luteranizm i rozpocz臋艂a otwart膮 walk臋 z katolikami. Sukces luteranizmu na tutejszych ziemiach mo偶na te偶 艂膮czy膰 z聽po偶arem, kt贸ry dotkn膮艂 w tym czasie miasto, jak r贸wnie偶 z rygorystyczn膮 postaw膮 niekt贸rych duchownych, domagaj膮cych si臋 od swoich wiernych konkretnych czyn贸w i聽postaw.

Pierwsze nabo偶e艅stwa luteran贸w odbywa艂y si臋 na zamku w 艢wiebodzinie. Kolejni pastorzy 艢wiebodzina: Jacob Wechner (1543-1545), Jacob Schickfuss (1545-1552) i Valentin Lecker (1552-1565), na tyle wzmocnili pozycj臋 luteran贸w, 偶e ju偶 w 1548 roku rozpocz臋li przebudow臋 ko艣cio艂a katolickiego na potrzeby swojego kultu. Prastara 艣wi膮tynia, teraz jako zb贸r, zosta艂a oddana do u偶ytku w roku 1555. By艂a to w贸wczas niewielka budowla, posiadaj膮ca stosunkowo wysok膮 wie偶臋 z czterema dzwonami i pi臋knym zegarem. Luteranie z kr贸tkimi przerwami utrzymuj膮 ko艣ci贸艂 w swoich r臋kach 鈥 lata 1570-79, 1616-29 oraz 1639-51. Po wojnie 30-letniej katoliccy Habsburgowie przywr贸cili religi臋 rzymsko-katolick膮. Na luteran贸w pad艂 cie艅 niech臋ci i pojawi艂y si臋 represje. 14. sierpnia 1686 r., na mocy uk艂ad贸w sukcesyjnych, 艢wiebodzin dosta艂 si臋 pod panowanie protestanckiej Brandenburgii. Protestanci z entuzjazmem przyj臋li ten fakt. Teraz mieli szeroki dost臋p do w艂adzy. Mogli obejmowa膰 g艂贸wne urz臋dy w mie艣cie i decydowa膰 o jego infrastrukturze. 30.聽czerwca 1691 r. po艂o偶ono kamie艅 w臋gielny pod nowy zb贸r. Ustawienie wie偶y mia艂o miejsce 15. czerwca 1694 r., a po艣wi臋cenie zboru im. Fryderyka 18. sierpnia 1694 r. To imi臋 zosta艂o nadane przez Luteran贸w dla wyra偶enia rado艣ci z otrzymanej wolno艣ci religijnej i聽wdzi臋czno艣ci wobec Wielkiego Elektora brandenburskiego Fryderyka Wilhelma (1640 鈥 1688).

Historia ko艣cio艂膮 NMPKP w 艢wiebodzinie

Rado艣膰 Luteran贸w nie trwa艂a jednak d艂ugo. 20. grudnia 1694 r. podpisano kolejny uk艂ad, na mocy kt贸rego w styczniu 1695 r. 艢wiebodzin powr贸ci艂 do 艢l膮ska. Cho膰 Luteranie zostali poddani kolejnym represjom, sam zb贸r wci膮偶 by艂 centrum protestanckiej enklawy 艢wiebodzina. Kiedy do w艂adz w mie艣cie powr贸cili katolicy, w roku 1701 zamkn臋li zb贸r, a聽pastora 艢wiebodzina Piotra Liviusa zawiesili w czynno艣ciach. Wybudowany po艣piesznie zb贸r okaza艂 si臋 budowl膮 nietrwa艂膮. 31. sierpnia 1712 r., po uderzeniu pioruna w wie偶臋, budowla ulega cz臋艣ciowemu zniszczeniu.

W roku 1740 kr贸l pruski, ksi膮偶臋 Fryderyk Wilhelm II (+1782) rozpocz膮艂 wojn臋 sukcesyjn膮 o聽zaj臋cie 艢l膮ska. 13. marca 1741 r., nie broniony przez Austriak贸w 艢wiebodzin, zosta艂 zaj臋ty przez pruski pu艂k Geslera. By艂o to wa偶ne wydarzenie w historii 艣wiebodzi艅skiej enklawy, gdy偶 miasto pozosta艂o na d艂ugo w granicach Niemiec 鈥 a偶 do 1945 roku. Ostateczna zmiana sytuacji politycznej 艢wiebodzina spowodowa艂a r贸wnie偶 istotne zmiany religijne. Protestantyzm, jako religia panuj膮ca w Prusach, zepchn膮艂 katolik贸w skupionych wok贸艂 parafii 艣w. Micha艂a do roli drugorz臋dnej, co trwa艂o do roku 1945. Prusacy rozpocz臋li walk臋 z polsko艣ci膮 i katolicyzmem. Tylko protestanci mogli pe艂ni膰 funkcje publiczne: burmistrza czy radnych miejskich. W roku 1746 rozpocz臋to budow臋 drugiego zboru im. Fryderyka, kt贸ry oddano do u偶ytku w roku 1750. Zb贸r usytuowano w miejscu poprzedniej budowli tj.聽w po艂udniowo-wschodniej cz臋艣ci miasta, w pobli偶u tzw. baszty Floriana. Wykonano go z聽cegie艂 i drewna (konstrukcja szachulcowa, tzw. pruski mur) i mia艂 wysok膮 wie偶臋. W drugiej po艂owie XVIII wieku du偶e znaczenie dla wyznawc贸w protestantyzmu mia艂a dzia艂alno艣膰 pastora 艢wiebodzina i historyka zarazem, Samuela Gotthilfa Knispela autora kroniki miasta. Knispel zdecydowanie reprezentowa艂 pro-pruskie stanowisko w kwestiach politycznych i kulturalnych.

Historia ko艣cio艂a NMPKP w 艢wiebodzinie

Na prze艂omie XVIII i XIX w. miasto znakomicie rozwija艂o si臋 pod wzgl臋dem gospodarczym. Panowa艂 wtedy duch tolerancji religijnej. Oko艂o roku 1870 zburzono wie偶臋 zboru i聽dokonano drobnej przebudowy obiektu. Stan techniczny budynku uleg艂 znacznemu pogorszeniu, co wymusza艂o potrzeb臋 gromadzenia 艣rodk贸w na budow臋 nowego zboru. Z聽pocz膮tkiem lat 90-tych XIX w. mistrz murarski C. Lochel przedstawi艂 plan trzeciego ju偶 zboru im. Fryderyka w 艢wiebodzinie. Zarz膮d gminy protestanckiej zwr贸ci艂 si臋 do konsystorza dworu brandenburskiego w Berlinie o pomoc finansow膮. W styczniu l898 r. wysoki ochmistrz dworu, ksi膮偶臋 von Mirbach przej膮艂 spraw臋 budowy w swoje r臋ce i聽poinformowa艂 o planach budowy nowego zboru cesarza Wilhelma II. Cesarz przekaza艂 na nowy zb贸r 60 000 marek i obj膮艂 nad nim protektorat. Planowanie i kierownictwo nad budow膮 powierzono nadwornemu radcy budowlanemu G. L. Mochelowi z Bobernau w聽Meklemburgii. Na pocz膮tku wrze艣nia 1898 r., po zburzeniu starego zboru, rozpocz臋to intensywne prace budowlane. W grudniu 1898 r. uko艅czono fundamenty, a 4. maja 1899 r. z艂o偶ono kamie艅 w臋gielny. W tej uroczysto艣ci wzi臋艂o udzia艂 wielu przedstawicieli miejscowych w艂adz i dworu brandenburskiego. Prace szybko post臋powa艂y. Do ko艅ca roku 1899, pod kierownictwem architekta Hagedorna podci膮gni臋to budynek do poziomu dachu, a na pocz膮tku roku 1900 uko艅czono dach. 11. sierpnia 1900 r. oz艂ocono szczyt wie偶y. Zb贸r zosta艂 wybudowany w stylu wczesno-gotyckim, z zastosowaniem ceg艂y glazurowanej. D艂ugo艣膰 zboru z zachodu na wsch贸d wynosi 47,5 metra, przy najwi臋kszej szeroko艣ci 23,5 metra. Uk艂ad zboru jest trzynawowy, nakryty dachem g艂贸wnym a od g艂贸wnego gzymsu opadaj膮cymi dachami jednospadowymi. Od zachodu przystaje wie偶a, wysoka na 60 metr贸w, kt贸ra w swych 5 kondygnacjach zawiera wej艣cia, pomieszczenia organowe i miechowe z bocznymi schodami, dzwonnic膮 i pomieszczeniami zegarowymi. Od g贸ry wie偶a jest zako艅czona he艂mem pokrytym miedzi膮. Ku wschodowi wychodzi prostok膮tne prezbiterium z przylegaj膮c膮 od p贸艂nocy zakrysti膮. Od po艂udnia usytuowano sal臋 konfirmant贸w, wzgl臋dnie sal臋 zebra艅. W podziemiach ko艣cio艂a umieszczono kot艂owni臋 i sk艂ad w臋glowy. Wej艣cie do wn臋trza zboru poprzedza podw贸jny portal. Pozosta艂e portale s膮 zaopatrzone w przedsionki. Pomieszczenia zboru pokry艂o sklepieniami krzy偶owymi. Sklepienia nawy g艂贸wnej i naw bocznych s膮 oparte na 8聽granitowych filarach. D艂ugo艣膰 pierwszych wynosi 13,5 metra, przy odst臋pach 11,75聽metra. W zborze umieszczono empory boczne i jedn膮 organow膮. Mo偶na si臋 do nich dosta膰 z zewn膮trz przez drzwi i schody (dzi艣 nie u偶ywane). Zb贸r posiada w nawie g艂贸wnej 999 miejsc siedz膮cych i na emporach 478. Razem jest 1477 miejsc siedz膮cych. Koszt budowy wyni贸s艂 ostatecznie 230 000 marek. Budowa zboru by艂a du偶ym wydarzeniem religijnym dla 艣wiebodzi艅skich protestant贸w, jak i w ca艂ej Brandenburgii. Wiele rodzin ze聽艢wiebodzina fundowa艂o poszczeg贸lne elementy bogatego wyposa偶enia wn臋trza.O艂tarz zosta艂 sfinansowany przez protestanck膮 gmin臋. Chrzcielnic臋 ufundowali pa艅stwo Susmanowie i聽Hubciowie. Dwa okna obrazowe ufundowa艂 Albert Skarl. Cztery kolejne okna (po strome po艂udniowej) sfinansowali dr M眉glich, Hugon Blacke i Eliza M眉ller. Okna po stronie p贸艂nocnej ufundowali Paula Bottcher, Emil Margraff, Karol Jander i Willi M眉ller. Zb贸r otrzyma艂 r贸wnie偶 wielkie organy, 42-g艂osowe. S膮 one dzie艂em nadwornego organmistrza Sauera z Frankfurtu n./Odr膮. Na ozdob臋 organ贸w cesarzowa Niemiec wydatkowa艂a sum臋 a偶 5 000 marek. W wzniesionym obiekcie zastosowano wiele nowoczesnych (jak na owe czasy) rozwi膮za艅 technicznych: ogrzewanie powietrzem i聽o艣wietlenie gazowe (w latach 20-tyeh XX wieku zastosowano o艣wietlenie elektryczne). W聽wie偶y zboru znajdowa艂 si臋 zegar na 8-dniowy czas biegu, a tak偶e dzwony: dwa stare i聽jeden nowy. Ten ostatni zosta艂 odlany przez ludwisarza Schillinga w Apoldzie. I tak, 11. grudnia 1900 r. odby艂o si臋 uroczyste po艣wi臋cenie trzeciego ju偶 zboru im. Fryderyka. By艂a to wielka uroczysto艣膰. Przybyli na ni膮 go艣cie z ca艂ych Niemiec. Od 1900 do 1945 r., zb贸r im. Fryderyka by艂 znanym centrum protestanckim na ziemi 艣wiebodzi艅skiej. Do 1945 r. mia艂y tu miejsce drobne przebudowy wn臋trza i otoczenia, kt贸re jednak nie zmieni艂y architektury obiektu.

Historia ko艣cio艂a NMPKP w 艢wiebodzinie

31. stycznia 1945 r. 艢wiebodzin zaj臋艂y oddzia艂y Armii Czerwonej. Rosjanie pozostawili po sobie troch臋 zniszcze艅. A przy tym zrabowali bardziej cenne przedmioty z wyposa偶enia ko艣cio艂a. W marcu 1945 roku do 艢wiebodzina przybyli pierwsi osadnicy i repatrianci. Pocz膮tkowo opiek臋 nad ko艣cio艂em 艣w. Micha艂a i zborem Fryderyka sprawowa艂 katolicki proboszcz ksi膮dz M眉ller. W po艂owie roku 1945 przyby艂 tu 鈥 wraz z repatriantami 鈥 ksi膮dz Piotr Janik, pochodz膮cy z Brze偶an. 30. czerwca 1945 r. ksi膮dz M眉ller opu艣ci艂 艢wiebodzin, a聽ksi膮dz Piotr Janik obj膮艂 dwa ko艣cio艂y miejskie, 7 wiejskich i 3 kaplice na terenie miasta. W聽dniu 23. wrze艣nia 1945 r. ksi膮dz Piotr Janik otrzyma艂 nominacj臋 na proboszcza parafii w聽艢wiebodzinie. W latach 1945-1981 poprotestancki zb贸r nale偶a艂 do parafii p.w.聽艢w.聽Micha艂a Archanio艂a w 艢wiebodzinie i by艂 traktowany jako tzw. ko艣ci贸艂 szkolny. W聽dniu 29. czerwca 1981 roku, dekretem Kurii Biskupiej w Gorzowie Wielkopolskim, podpisanym przez ks. Bpa Wilhelma Plut臋 ( ) dokonano podzia艂u parafii 艢w. Micha艂a i聽utworzono now膮 p.w. Naj艣wi臋tszej Marii Panny Kr贸lowej Polski. Pierwszym proboszczem nowej parafii zosta艂 ks. Sylwester Zawadzki. W latach 1981-1985 staraniem gospodarza wybudowano Dom Parafialny o powierzchni 1800 m2 i nadano mu tytu艂 Jana Paw艂a II. Mia艂o to miejsce w 1987 r. W latach 1981-2015 w parafii pracowali nast臋puj膮cy Ksi臋偶a wikariusze: ks. Jan Najkowski, ks. Roman Wr贸bel, ks. Ryszard Przew艂ocki, ks. Krzysztof Skokowski, ks. Edward Urba艅ski, ks. Marek Orpel, ks. Tadeusz Ba艂amut, ks. Przemys艂aw Kaminiarz, ks. Miros艂aw Mazgu艂a, ks. Jan 呕ych, ks. Piotr 呕uberek, ks. Andrzej Cie艣lak, ks.聽J贸zef Bia艂asik, ks. Ireneusz 艁uczak, ks. Tadeusz Wielgolaski, ks. Janusz Drgas, ks.聽S艂awomir Kupiec, ks. Krzysztof Maksymowicz, ks. Mariusz Piekoszewski, ks. Roman Malinowski, ks. Dariusz 艢mierzchalski-Wachocz, ks. Robert Kornecki, ks. Jacek B艂a偶kiewicz, ks. Marcin Bobowicz, ks. Artur Nebelski, ks. Robert Kaczmarek, ks. Krzysztof Szkwarek, ks.聽Marek Grewling, ks. Jerzy Najdek, ks. Zdzis艂aw Szmirski.

Od roku 1987 do roku 1993 w parafii pracowa艂y siostry zakonne Mi艂osierdzia 艢wi臋tej Rodziny 鈥 Boromeuszki z Trzebnicy: S. Felicja, S. Samuela, S. Beniamina. 1. wrze艣nia 1999 r. dekretem erekcyjnym Kurii Biskupiej w Zielonej G贸rze, dokonano nowego podzia艂u administracyjnego parafii 艣wiebodzi艅skich. Obecnie 艢wiebodzin posiada trzy parafie, na czele kt贸rych stoj膮: ks.聽Zbigniew Nosal聽鈥 parafia p.w. 艢w. Micha艂a Archanio艂a, ks. kanonik dr聽Jan Romaniuk聽鈥 parafia p.w. Mi艂osierdzia Bo偶ego oraz ks. kanonik聽Zbigniew Matwiej贸w (dziekan dekanatu NMP KP 艢wieodzin) 鈥 parafia p.w. Naj艣wi臋tszej Marii Panny Kr贸lowej Polski. Ks. Zbigniew Matwiej贸w obj膮艂 funkcj臋 proboszcza 24. sierpnia 1999 r. i jest drugim proboszczem w historii parafii utworzonej w latach 80-tych minionego stulecia i ko艣cio艂a, kt贸ry przed laty by艂 s艂aw膮 miejscowych braci luteran. Obecny Proboszcz, podobnie jak jego poprzednik, wnosi w 偶ycie parafii i ca艂ego miasta sw膮 nadziej臋 i wiar臋 w lepsze jutro, a聽tak偶e mi艂o艣膰, prawd臋 i sprawiedliwo艣膰, od kt贸rych zale偶e膰 b臋dzie przysz艂o艣膰 nast臋pnych pokole艅.

Translate 禄